sobota, 6 marca 2010

The Limits of Control [2009] - Reż. Jim Jarmusch


Nigdy nie przepadałem za Jarmuschem. Jego filmy wydawały mi się ciężkostrawne i powodowały uczucie znużenia. Nic mnie w nich nie porywało i nie zachwycało. Do tego momentu. The Limits of Control, oczarował mnie. I w zasadzie ciężko jest mi napisać co to za rodzaj przyciągania. Nie widzę sensu opisywania fabuły i wnikania w nią, aż tak głęboko jak niektórzy recenzenci, którzy próbowali wyciągnąć z niej niebywałe treści i ideologie, co w konsekwencji wypadło mało wiarygodnie, żeby nie napisać blado.
Z drugiej strony należy sobie postawić pytanie – czy film może funkcjonować bez świetnej fabuły? Czy warunkiem każdego dobrego filmu jest pieczołowicie utkana fabuła ? Otóż nie! Nie chce przez to powiedzieć, że najnowszy film Jarmuscha jest całkowicie jej pozbawiony lub jest tak kiepska, że szkoda tu moich słów. Nie! Po prostu nie jest tak ważna, bo spełnia jedynie funkcję „filmowego kręgosłupa”, na którym osadzona jest cała intesywność tego filmu. Udało się reżyserowi, dzięki onirycznym sekwencjom, zwolnionym obrazom i nastrojowej muzyce stworzyć dzieło przepełnione magią. Blisko tu do stylistyki kreowania rzeczywistości u Lyncha. Podobieństwa można zauważyć  w sposobie przedstawiania przedmiotów i miejsc, wypowiadania przez bohaterów enigmatycznych zdań, które pełnią podwójną rolę; z jednej strony wywołują dziwne napięcie u widza, który doszukuje się w nich klucza do "intrygi" ( zwłaszcza, że bardzo często się powtarzają), z drugiej strony, tworzą credo reżysera na tematy które, mogą ale nie muszą być połączone z fabułą filmu. Na tą dowolność w tworzeniu filmowej rzeczywistości wskazywać może też cytat Rimbauda, który Jarmusch umieścił na samym początku filmu. Wszystko mi pasuje. A jeżeli jeszcze dodać monolog Tildy Swinton, że „ najlepsze filmy to te przypominające sny, o których nie wiemy czy nam się przyśniły” to robi się bajecznie. Tak na marginesie to jeden z moich ulubionych fragmentów.

Ten film to: skojarzenia, uczucia i jeden z ciekawszych w obrębie kina drogi obrazów podróży. Tym, którzy potrzebują misternie utkanej fabuły i jeszcze mocnego zakończenia stanowczo odradzam!

"The Limits of Control" Reż. Jim Jarmusch, Hiszpania/Japonia/USA 2009.
autor: Mariusz T

wtorek, 12 stycznia 2010

Sanatorium pod klepsydrą [1973] - Reż. Wojciech Jerzy Has

Już niebawem w sklepach pojawi się DVD zrekonstruowanego filmu Wojciecha Hasa "Sanatorium pod klepsydrą" na podstawie książki Brunona Schulza ( i fragmentów jego innych opowiadań ). Z recenzji zdążyłem wyczytać, że jest to obraz pogłębiony o wiele "nowych znaczeń", o jeszcze większej sile rażenia niż pierwotna wersja. Czy może być bardziej i lepiej od tego co już widziałem ? Mam taką nadzieję. Film Hasa to dzieło wybitne. Kiedy po raz pierwszy go oglądałem , nie mogłem wyjść z podziwu ile pracy włożyli jego twórcy; każdy kolejny kadr odsłaniał bogatą scenografią i symboliką - za którymi z trudem nadążały zmysły. Należy tu wspomnieć o wspaniałej ścieżce dźwiękowej Jerzego Maksymiuka oraz zapierających dech w piersiach zdjęciach Witolda Sobocińskiego. Na same wspomnienie przechodzą  mnie dreszcze. Cieszę się, że "Sanatorium pod klepsydrą" nadal zachwyca i jest w polu zainteresowania. A swoją drogą warto też sięgnąć po książkę, która niczemu nie ustępuje filmowi. W zasadzie jest wielkim nieporozumieniem porównywać książkę z filmem, ponieważ są to dwa odrębne autonomiczne dzieła, które w tej chwili dopełniają się nawzajem. 
"Mój pokój był granicą i rogatką. Tu zatrzymywały się, tłoczyły, becząc błagalnie. Kręciły się, dreptały w miejscu trwożnie i dziko -garbate i rogate jestestwa, zaszyte we wszystkie kostiumy i zbroje zoologii, i przestraszone same sobą, spłoszone własną maskaradą, patrzyły trwożnymi i zdziwionymi oczami przez otwory swych skór włochatych myczały żałośnie, jakby zakneblowane pod swoimi maskami.
Czy czekały, żebym je nazwał, rozwiązał ich zagadkę, której nie rozumiały? Czy pytały mnie o swe imię, ażeby w nie wejść i wypełnić je swoją istotą? Przychodziły dziwne maszkary, twory-pytania, twory-propozycje, i musiałem krzyczeć i odpędzać je rękami"
Bruno Schulz "Sanatorium pod klepsydrą"

"Sanatorium pod klepsydrą" Reż. Wojciech Jerzy Has, Polska 1973